Vechtscheiding? Nou nee, no way!

vechtscheiding Hendriksen Scholte

De belangen van de kinderen raken na een echtscheiding nogal eens uit beeld, ook al houden vader en moeder nog zo zielsveel van ze. Dat ruzies maar doorgaan, ná de scheiding, daar had je zelf vast ook niet op gerekend. Rust, dat is wat je dacht te krijgen…

Venijnige appjes

Dat juist die ruzies ná de scheiding – bij de voordeur bij het halen en brengen van de kinderen, stekelige telefoontjes, venijnige appjes onder de gordel – schadelijk zijn voor de kinderziel, dat weten de meeste mensen wel. Maar zie ze maar eens te beteugelen, na verraad, na verdriet, na een gebroken hart!

Kindvriendelijk scheiden

Wie neemt zich nou niet voor dat de kinderen niet onder de scheiding zullen gaan lijden? Je hebt het helemaal voor elkaar, jullie zijn eruit wie er in het huis blijft wonen, over het ouderschapsplan lijken jullie het redelijk eens, er is over geld gesproken en de omgeving steunt jullie. En dan gaat het toch nog mis. Kindvriendelijk scheiden valt niet mee. Veel mensen raken, ondanks alle goede bedoelingen, toch verstrikt in ruzies met hun ex. Met hun ex, ja… er ontstaan dus nieuwe ruzies ná de scheiding. Dat is niet zo vreemd, er is natuurlijk het nodige aan de hand. Jullie zijn niet voor niets uit elkaar. De situatie vraagt erom dat je twee, drie keer per week over de kinderen moet overleggen. Met die ander. Die je niet zo hoog hebt zitten…. En door stress, vermoeidheid, zorgen of door dat rotgevoel dat je nu al tijden hebt, zeg je nu eenmaal wel eens iets dat wat keihard over kan komen…

De meeste vechtscheidingen ontstaan dus ná de scheiding. Een half jaar tot soms wel drie jaar daarna. Dat zijn diverse redenen voor. Jullie convenant is niet secuur genoeg opgesteld, waardoor het geen antwoorden geeft op voorkomende vraagstukken; je situatie kan verandert zijn, minder rooskleurig zijn geworden, bijvoorbeeld omdat je onverwacht bent ontslagen; er zijn nieuwe partners op het toneel verschenen, wat de status quo volledig overhoop gooit, net als jouw gemoedstoestand… en zo verder.

Een oplossing zou zijn om samen nog eens goed te gaan praten. Bijvoorbeeld om het ouderschapsplan een update te geven. Om opnieuw te onderhandelen over afspraken die onhandig zijn geworden, met die nieuwe partners. Zou het niet handig zijn als een neutrale derde je helpt om dat gesprek constructief te laten verlopen, zodat je niet weer eindigt met verwijten, tranen of een dichtslaande voordeur?

Deskundige begeleiding van het gesprek vind je bij de mediator. Als geen ander ben ik getraind in de methodes om dergelijke gesprekken coöperatief te laten verlopen. Een beetje mediator is niet bang voor emoties, een stugge sfeer, harde woorden en soms die vuist op tafel. Jullie tot een gesprek over jullie kinderen laten komen, neutraal, onpartijdig, rustig en zonder scheidsrechter te gaan spelen, is de mediator op het lijf geschreven. Ik zal jullie helpen met het zoeken naar de onderliggende belangen en het focussen op de toekomst. Van jullie, maar zeker die van jullie kinderen.
Die gesprekken zijn maatwerk. Want elk stel heeft z’n eigen sores, en de daarbij behorende vragen. In het ene gezin is de financiering van de zwemlessen een heikel punt, in het andere gaat het om de invulling van de zomer- en kerstvakantie. De ene ex is soepel en coöperatief, de ander star en narrig. Maar al die exen hebben één gemeenschappelijk belang: hun kinderen. Dat is de focus van alle gesprekken, om de situaties vanuit jullie kinderen te bezien. Dat betekent dat jullie je eigen emoties eerst moeten onderkennen, om ze vervolgens even te parkeren. En dat is heel moeilijk, al zijn er gelukkig genoeg ouders bij wie dat wel lukt.

Geweldloze communicatie

Zijn de woede en kwetsuren zo goed als mogelijk even geparkeerd, dan is de weg vrij voor een gesprek over de kinderen. Dat gaat vaak niet vanzelf, en dus is leren communiceren met de ex een belangrijk doel. Naar elkaar luisteren zonder: ‘Ja, maar jij…’, ‘Waarom…’ en ‘Jij doet altijd.. of nooit…’. Van de ‘jij-bak’ naar de ‘ik-bak’, wordt dat genoemd. Dus niet: ‘Jij zou bellen en dat deed je niet.’ Maar: ‘Ik zat hier met een huilend kind, toen je niet belde. Kijk, dát raakt de ander, die ook veel van dat kind houdt, en hem of haar het liefst voor tranen wil behoeden.
Dat ‘ik-bakken’ (in plaats van te ‘jij-bakken’) is een manier van communiceren die aan te leren is. Geweldloos communiceren, wordt dat genoemd.

Een voorbeeld: een gesprek tussen vader en moeder. Hun terugkerende twistpunt: zij maakt zich zorgen over de zondagen die de kinderen met hun vader doorbrengen. Jij doet niks met ze, verwijt ze hem. Ze hangen alleen maar voor de tv. Hij kwaad: We hebben het vorige week anders prima gehad in het park, er was een luchtkussen en we hebben met waterballonnetjes gegooid. Zij: Maar van de kinderen hoor ik er niks over. Jij zou mij zondagavond een mailtje sturen, over wat jullie gedaan hebben. Dat doe je gewoon niet! Hij: Waarom zou ik, jij laat mij toch ook nooit iets weten? Jij hebt die kinderen zeven maanden bij mij weggehouden, ben jij soms een goeie moeder? Zij: Ja, maar jij gedraagt je als een student, je bent onverantwoordelijk, jij… Auw, daar liggen zere plekken bloot.

Maar de mediator grijpt in: We doen hier niet aan waarheidsvinding, het gaat even niet om jullie. We zijn hier voor de kinderen, we maken hier afspraken over de toekomst. Dat betekent voor vader dat hij op zondagavond het beloofde mailtje zal gaan sturen, met een verslagje van de dag. Moeder kan dan tegen de kinderen zeggen: Goh wat leuk, jullie zijn gisteren met papa naar het park geweest. Zijn jullie op het springkussen geweest?
Dat is wat zij wil, legt moeder uit. Dat de kinderen vrijuit kunnen praten. Dat er geen taboe ligt op hun zondag met papa. De sfeer verschuift van de volwassen-misère naar het beeld van vrolijk spelende kinderen. Ze zijn met de zwemles trouwens begonnen in het grote bad, meldt moeder aan vader. Als je dat leuk vindt, kom je dan een keer kijken?

Opvoedgesprekken tussen gescheiden ouders
Onderzoeker Ed Spruijt, auteur van het Handboek scheiden en de kinderen vindt opvoedgesprekken voor gescheiden ouders een goed idee. “Je kan het zien als een soort uitbreiding van het ouderschapsplan. Eén of twee gesprekken na de scheiding zijn goed voor elk scheidend stel. Spruijt stelt wel drie voorwaarden: een deskundige moet de gesprekken begeleiden, ernstige gevallen moeten worden doorverwezen naar echte hulpverlening en als het een van de ouders niet lukt om de boosheid en frustratie in het bijzijn van de kinderen te beheersen, is het soms beter om de omgang met die ouder tijdelijk te staken. Dat is ontzettend verdrietig. “Voor het kind is het van belang dat er rust is op het thuisfront.”

‘Maar wie weet kunnen gesprekken onder begeleiding de ergste ruzies zelfs voorkomen,’ zegt Inge Anthonijsz van het Nederlands Jeugdinstituut. Zij ontwikkelde in opdracht van het voormalige ministerie van jeugd en gezin het project Ouderschap blijft, dat in centra voor jeugd en gezin aangeboden gaat worden aan scheidende ouders, in de hoop dat ze samen soepeler kunnen optrekken bij hun missie: hun kinderen opvoeden tot stabiele mensen.

Kijk ook eens naar het rapport en de Agenda voor Actie: Scheiden zonder schade dat 22 februari 2018 verscheen.

Bron: Trouw, Iris Pronk.

Boek: Ed Spruijt, Handboek scheiden en de kinderen

Tip: Visiedocument Rechtspraak (echt)scheiding ouders met kinderen

Bron: Naslagwerk Theoretisch Fundament bij de aanpak van complexe scheidingen

Tip: Geweldig communiceren met jongeren

Advertenties